Янги ижод намуналари
Оммабоп мақолалар
Сўровнома

Esdalik.uz нинг бошқа турдош сайтлардан фарқи нимада?



Барча сўровномаларни кўриш...
Календарь
«    Август 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 
Теглар
Ҳамроклик
Ижтимоий тармоқдамиз






Қайғу аро тирик шодликлар...


Адабиёт олийгоҳининг бир талабаси сифатида дарсликка киритилган шоир ва ёзувчилардан ўзгасини танимайдиган ёки асарнинг пишиқлигини бестселлерлик меъзони билан ўлчайдиган ҳамкурс тенгқурларим борлиги шахсан мени қўрқувга солади. Бу адабиётшунос сифатида омма билан шоирлар орасида кўприк бўлолишига кўзим етмаганидан эмас, ҳеч қурса ўқитувчи бўлиб борган даргоҳидаги болакайларда худди ўзларидаги каби савиянинг шаклланишида сабаб бўлишига нисбатан қўрқув. Тўғри, бир вақтнинг ўзида ҳаммада адабий савияни шаклланириш имконсиз. Лекин, бўлар-бўлмас ёзмалар бизни тобора чалғитиб ётган бир вақтда пухта намуналарни атрофга  кенгрооқ таништириб борсак, ҳеч бўлмаса ўша муаммога зарба беришни бошлаган чиқармиз. Қуйида ана шу мақсадда ёзилган фикрлар.

ЗУЛФИҚОР



Адабиёт яшаса – миллат яшар!
Абдулҳамид Чўлпон


АДАБИЁТ – НЕ ДЕМАК?

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм.

Туркий халқлар адабиёти тарихида биринчилардан бўлиб насрда ривоятлардан ҳикоят, ҳикоятлардан қисса яратишни бошлаб берган Носириддин Бурҳониддин ўғли Рабғузийнинг “Қиссаси Рабғузий” китобида баён этиладики, Одам алайҳиссаломга Ҳақ субҳанаҳу таолло ўз руҳидан пуфлаб жон ато этар экан, жон бурун бўшлиғига кирди ва Одам сафийуллоҳ аксирдилар ҳамда Аллоҳнинг изни-иродаси ила “Алҳамдулиллаҳ” лафзини айтдилар. Бу инсоният тарихидаги илк СЎЗ эди. Ва шу илк СЎЗ яратганга ҳамд айтиш билан бошланганлиги инсониятга тил-забон аввало Ўзига ибодат қилиши учун берилганлигини англатади.

Халқ шоирини халқ ҳам таниши керак!


Доим бир нарсани ўйлайман, одам боласи фаришта бўлолмайди. Демак, у расмлар кўргазмасига кириб борганда ўзининг кечинмаларини ёки ўз дидага хос расмни қидиради, кафега кириб борганда бегона таомни буюрмайди. Ўзига таниш бўлган маҳсулотлардан тайёрланган егулик айтади. Бозордан ҳам ўз эҳтиёжига қараб, харид қилади. Хўш, халқ ижодкордан нимани кутади?
Очиғини айтганда, бугунги адабий жараён ҳаволаниб кетди. Ким одамларга тушунарсиз руҳда ёзса, ўшанинг ошиғи олчи бўладигандек кайфият пайдо бўлмоқда.

ИЖОДКОР “ЖУНУН”И ҲАҚИДА


Чинакам ижодкорнинг бир феъли, жунуни бўладики, ҳар доим ҳам уларни назоратда тутиб туриб бўлмайди. Ижодкордан оддий одамлардан кутиладиганларни кутиш, таъбир жоиз бўлса, бичилган қулнинг оила қуриб фарзандли бўлишини кутишдек гап. Ахир, ижодкорнинг ана ўша жунуни туфайли ҳам сиз яхши қўшиқларга, эсда қоладиган ҳикояларга, саҳна асарларию бошқа санъат неъматларига эга бўласиз, унутманг! Сиз ёддан айтиб юрадиган шеърни туғиб берган ана ўша жунун, кези келганда, сиз кўниккан доиралардан чиқиб, кўнглингизни қаттиқ оғритиши мумкин. Зеро, яратувчи ва бузувчи кучнинг манбаи кўпинча бир бўлади... 

"Занглаб ётар битта ўқ, халқим!"



Бундан 2-3 йил аввал Андижонда, араб саркардаси Қутайба ибн Муслим зиёратгоҳи давлат маблағлари ҳисобидан қайта таъмиррлангани ҳақида ўз муносабатимни билдиргандим, Қиличмозор қишлоғи ҳудудида Қутайба ўз сафдошлари томонидан ўлдирилгач, кейинчалик бу ерда унинг мақбараси бунёд этилган. Анча таъмирталаб аҳволга келиб қолгач, Андижон вилояти ҳокимлиги томонидан бу қадамжо обод қилинди. Балки, Қутайба юртимизни ислом нури билан нурлантиришга ҳисса қўшгандир. Аммо, унинг исломиятга қадар бўлган маданиятимизни ер билан яксон қилганини ҳам унутмаслик кераклигини айтиб ўтгандим, ўшанда.
Яқинда Тошкент шаҳри ҳокимлиги томонидан юртимизни босиб олиш чоғида ҳалок бўлган 24 нафар рус аскари шарафига бунёд этилган Авлиё Георгий бутхонасининг қайта таъмирланиши ҳақида турли фикрлар пайдо бўлди.

Тили азизнинг эли азиз

(ХХ аср жадид услубида)

    Элларни, қайсики рўйи заминда кучлик бўлган, ўз айтарини ўтказадиган миллатларни жамлайликда тил хусусида бир гурунг қилайлик. Ҳар ким ўз тили ва унинг ҳозирги иқтидори ҳақида сўз айтса.
Аввал инглиз элига навбатни берсакда, қулоқ тутсак, у айтар: “Манинг тилим икки аср ошдики оламни боғловчи, илмни чоғловчи, мағриб-у машриққа, ғариб-у бошлиққа урф бўлган подишо тилдир. Халқлар болаларида манинг тилимни ҳосил қилмоқ учун жаҳд қиладур, буни барча биладир, кўп гапирсам юк бўладир. Кимсаки тилимни хор қилса, ўзи авом қоладир”, дейдию гердайганча бошқаларга жим қулоқ солар.
     Гални фаранги олиб дейди: “Тиллар салтанатида фаранг тилимнинг собиқ қироллиги ҳурматидан олам аҳли манинг замбонимни кўп эҳтиром қилгай. Зеро, манинг тилим фасоҳатидан, ҳам нафосатидан иславян-у рус, Оврупаю Африко қувват олиб барака топганини биларсиз. Башар тилимни муҳаббат забони дея бугун кўнгил ҳисларини унингла изҳор қилар. Юртимда кимки тилимга беэътибордир, анинг рўзғорига мушкули бордир” дея, у-да кеккайиб мақомин олгай.

Нимани ёритиш ёки ўқиш керак?

Интернет оламида муҳим ижтимоий-сиёсий мавзуларни ёритадиган кўплаб журналист ва блогерларни ўқиб бораман. Жасоратлари ва фидойиликлари таҳсинга лойиқ. Улар бугун катта кучга ва аудиторияга эга бўлиб боряпти. Ўз сўзи бор оммавий ахборот воситалари ва алоҳида муаллифларнинг каналлари ижтимоий ҳаётимизда жуда катта ўринни забт этган ва шундай бўлиши ҳам керак. Бироқ бошқаларга билим ва маърифат тарқатишни мақсад қилган сайтлар ва каналларнинг аҳамиятини улардан кам санамайман.