Саҳифалар
Янги ижод намуналари
Оммабоп мақолалар
Сўровнома

Esdalik.uz нинг бошқа турдош сайтлардан фарқи нимада?



Барча сўровномаларни кўриш...
Календарь
«    Декабрь 2020    »
ПнВтСрЧтПтСбВс
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
Теглар
Ҳамроклик
Ижтимоий тармоқдамиз






“Дуэл”да рақибларни руҳи билан ҳисоблашиш керак



“Дуэл” лойиҳаси кўпгина тадбирлардан фарқли ўлароқ, ўз зиммасидаги вазифани оқламоқда. Навбатдаги беллашувни очиб берган Нодира Афоқованинг ингичка шеърлари-ю, Дилором Эргашеванинг замонавий ғазаллари шеърият оламига қадам қўяётган кўпгина ёшларга дарс бўлди. Айниқса, Нодира опанинг “бепушт оғушлар...”, “бу итлар айшини сурса...” иборалари  инсониятга тутилган кўзгу каби янгради.
Кейинги жуфтлик Мажнуна билан Шоҳсанам Нишонова. Тўғриси, уларнинг шеърларида фарқ катта. Аввало, шуни айтишим керакки, бундан кейин рақибларни руҳи билан ҳисоблашиб танлаш керак. Бири тоғдан келиб, бири боғдан келиб турса, одам анча қийналади. Ва даврага чиққан рақиблар бир-бирини тўлдириб кетиши, фақат ўзини эмас томошабинни ҳам тушиниши, аудитория муҳит  билан ишлаши керак.

Миллат бойлиги



Азалдан тил миллат кўзгуси, шаъни, унинг миллий бойлиги, ҳам ўтмиш ҳам кечмишини, келажагини белгилаб бергувчи мезони ҳисобланиб келинган. Тарихдан бизга маълумким, ўз тили, ўз маданияти, ўз адабиётига эга бўлмаган, миллий тилини шакллантиролмаган, бор мероси бўлган тилдек юксак бойлигини асраб, авайлаб, йиллар давомида ривожланиб камол топишига ҳисса қўша олмаган миллат йиллар пўртаналари-ю, тарихий довонлар теграсида ё катта таназзулга учраш ва ё йўқ бўлиб кетиш хавфи остида яшаб келган. Тили баркамол бўлган, тилини турфа хатарлардан, турли хуружлардан сақлаб, авлодларига эсон-омон узатадиган халқ эса, ҳеч қачон таназзулга юз тутмаган. Гапни сирасини айтадиган бўлсак, ўлмаган! 

Азим Суюн ва Ғилон

Эслаб-эслаб...

Тушлик вақти эди. Ҳикоянавис акамиз Салим Абдураҳмон қўнғироқ қилиб қолди. Одатий салом-аликдан сўнг мақсадга кўчди. 
–    Бугун “Маҳалла” телеканали устоз билан кўрсатув қилаётган экан.
Шунга “Шогирдларингиздан интервью оламиз”, дейишибди. Вақтингиз қандай?
    2017 йилнинг январ-февраль ойлари қишлоқдан Пойтахтга иш излаб келган, айни Салим ака қўнғироқ қилган кунларда ғирт бекор эдим. “Жон” деб рози бўлдим. “Қайдасан, Дўрмон”, дея йўлга отландим. Қалбимни ажиб туйғулар қуршаб олди. Улуғ бир шоирга шогирд сифатида ёнида туриш масъулияти мени енга бошлади. Йўл-йўлакай нима ҳақида гапиришни ўйлаб бордим.

Жуда дилбар эди мен кўрган тушлар (ёднома)



Юрагимга меҳр қачон кириб келганлигини билмайман. Баҳордек кўркам, куздек ҳаловатли туйғуларнинг киприкларимга қайси он инганини-ку эслолмайман. Кўнглимдаги титроқлар қаламга кўчган, илк бор мутолаа завқидан ҳаяжонга тушган пайтларим бу мовий осмон жуда кенг, турналари сероб, замин яшил рангларга тўла эди. Бироқ унинг шеърларини ўқиб, меҳрим тушиб қолганлигига, туғишган синглимдек, биродаримдек бўлиб қолганига унча кўп бўлмади.

Кароматли кишилар


XIX аср охирларида, мамлакатимизга рус истилочиларининг босқинидан бурун, ўзимизни юртимизда яшаб ўтган улуғ уламолар ҳақида ҳикоя қиламиз.
Аввалги замонларда бир қанча азиз авлиё-у ва анбиёлар кўплаб кароматлар кўрсатиб, халқимизни лол қолдиришган. Ана шундай каромат соҳиби бўлган Шайх Эшон Бобохон бугунги ҳикоямизнинг асосий қаҳрамонидир.
Ҳозирги Термиз шаҳрида жойлашган “Мурч бобо” жомеь масжидининг бунёд этилиш тарихи кўпчиликка қизиқарли бўлса керак. Ушбу жомеь масжиднинг 1930 йилларда бунёд бўлишида ташаббус кўрсатган ҳамда жомеь масжидининг биринчи имом-хатиби Шайх Эшон Бобохон ҳақида ҳикоя қиламиз.

Қайғу аро тирик шодликлар...


Адабиёт олийгоҳининг бир талабаси сифатида дарсликка киритилган шоир ва ёзувчилардан ўзгасини танимайдиган ёки асарнинг пишиқлигини бестселлерлик меъзони билан ўлчайдиган ҳамкурс тенгқурларим борлиги шахсан мени қўрқувга солади. Бу адабиётшунос сифатида омма билан шоирлар орасида кўприк бўлолишига кўзим етмаганидан эмас, ҳеч қурса ўқитувчи бўлиб борган даргоҳидаги болакайларда худди ўзларидаги каби савиянинг шаклланишида сабаб бўлишига нисбатан қўрқув. Тўғри, бир вақтнинг ўзида ҳаммада адабий савияни шаклланириш имконсиз. Лекин, бўлар-бўлмас ёзмалар бизни тобора чалғитиб ётган бир вақтда пухта намуналарни атрофга  кенгрооқ таништириб борсак, ҳеч бўлмаса ўша муаммога зарба беришни бошлаган чиқармиз. Қуйида ана шу мақсадда ёзилган фикрлар.

ЗУЛФИҚОР



Адабиёт яшаса – миллат яшар!
Абдулҳамид Чўлпон


АДАБИЁТ – НЕ ДЕМАК?

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм.

Туркий халқлар адабиёти тарихида биринчилардан бўлиб насрда ривоятлардан ҳикоят, ҳикоятлардан қисса яратишни бошлаб берган Носириддин Бурҳониддин ўғли Рабғузийнинг “Қиссаси Рабғузий” китобида баён этиладики, Одам алайҳиссаломга Ҳақ субҳанаҳу таолло ўз руҳидан пуфлаб жон ато этар экан, жон бурун бўшлиғига кирди ва Одам сафийуллоҳ аксирдилар ҳамда Аллоҳнинг изни-иродаси ила “Алҳамдулиллаҳ” лафзини айтдилар. Бу инсоният тарихидаги илк СЎЗ эди. Ва шу илк СЎЗ яратганга ҳамд айтиш билан бошланганлиги инсониятга тил-забон аввало Ўзига ибодат қилиши учун берилганлигини англатади.

Халқ шоирини халқ ҳам таниши керак!


Доим бир нарсани ўйлайман, одам боласи фаришта бўлолмайди. Демак, у расмлар кўргазмасига кириб борганда ўзининг кечинмаларини ёки ўз дидага хос расмни қидиради, кафега кириб борганда бегона таомни буюрмайди. Ўзига таниш бўлган маҳсулотлардан тайёрланган егулик айтади. Бозордан ҳам ўз эҳтиёжига қараб, харид қилади. Хўш, халқ ижодкордан нимани кутади?
Очиғини айтганда, бугунги адабий жараён ҳаволаниб кетди. Ким одамларга тушунарсиз руҳда ёзса, ўшанинг ошиғи олчи бўладигандек кайфият пайдо бўлмоқда.

ИЖОДКОР “ЖУНУН”И ҲАҚИДА


Чинакам ижодкорнинг бир феъли, жунуни бўладики, ҳар доим ҳам уларни назоратда тутиб туриб бўлмайди. Ижодкордан оддий одамлардан кутиладиганларни кутиш, таъбир жоиз бўлса, бичилган қулнинг оила қуриб фарзандли бўлишини кутишдек гап. Ахир, ижодкорнинг ана ўша жунуни туфайли ҳам сиз яхши қўшиқларга, эсда қоладиган ҳикояларга, саҳна асарларию бошқа санъат неъматларига эга бўласиз, унутманг! Сиз ёддан айтиб юрадиган шеърни туғиб берган ана ўша жунун, кези келганда, сиз кўниккан доиралардан чиқиб, кўнглингизни қаттиқ оғритиши мумкин. Зеро, яратувчи ва бузувчи кучнинг манбаи кўпинча бир бўлади... 

"Занглаб ётар битта ўқ, халқим!"



Бундан 2-3 йил аввал Андижонда, араб саркардаси Қутайба ибн Муслим зиёратгоҳи давлат маблағлари ҳисобидан қайта таъмиррлангани ҳақида ўз муносабатимни билдиргандим, Қиличмозор қишлоғи ҳудудида Қутайба ўз сафдошлари томонидан ўлдирилгач, кейинчалик бу ерда унинг мақбараси бунёд этилган. Анча таъмирталаб аҳволга келиб қолгач, Андижон вилояти ҳокимлиги томонидан бу қадамжо обод қилинди. Балки, Қутайба юртимизни ислом нури билан нурлантиришга ҳисса қўшгандир. Аммо, унинг исломиятга қадар бўлган маданиятимизни ер билан яксон қилганини ҳам унутмаслик кераклигини айтиб ўтгандим, ўшанда.
Яқинда Тошкент шаҳри ҳокимлиги томонидан юртимизни босиб олиш чоғида ҳалок бўлган 24 нафар рус аскари шарафига бунёд этилган Авлиё Георгий бутхонасининг қайта таъмирланиши ҳақида турли фикрлар пайдо бўлди.