“Қўрқма”ни ўқиб Жавлондан камроқ, қўйлардан кўпроқ севиндим


Жавлон Жовлиевнинг “Қўрқма” романини ўқишга киришиб, асар оҳангини ҳис қила бошлаганимда, кундалигимга “Биз Тошкентга келишни қаҳрамонликка менгзаган бир пайтда “Қўрқма” романи ёзилишининг ўзи жасорат!” деб ёзган эканман ва ўқиб бўлганимда қўшимча қилсам қилдимки, афсусланмадим.
Бу асар виждонни қийнайди, бўғади, юзингга тупуради, бир сўз билан айтганда, бугунги жамиятнинг кўзгуси бўлиб хизмат қилади. Тўғри, кўп мақтасам “Жавлонни арағини ичган экан” деб ўйлашингиз мумкин. Аммо сиз араққа мендан камроқ, Эшонқул бободан кўпроқ қизиқасиз*, шу сабаб мени ҳаяжонини яширолмаган ўқувчи сифатида, айбситмайсиз.

Шоҳрух Усмонов тақризи



Мартин Иден фожеаси

“Далли туғён,
Аламкор бир ҳис
Сиғдирмади уни заминга”
(Анвар Обиджон)


Буюк инглиз ёзувчиси Жек Лондоннинг “Мартин Иден”  романи асосан автобиографик асар ҳисобланади. Роман худдики муаллифнинг иқрори янглиғ ёхуд воқеалар марказида турувчи бош қахрамон тақдири орқали ўз келажагини башорат қилишга урингандай таассурот қолдиради.

Гулҳаё Уралова тақризи



Етуклик ҳайратлари 

Инсон боласи енгилиб, енгилганига рози бўлиб кетавериш учун яратилмаган.Одамзодни янчиб ташлаш мумкин лекин уни енгиб бўлмайди.
Эрнест Ҳемингуей


«Мартен Иден»ни ўсмирлик давримда ўқиб чиққандим.Ёши улғайгани сари инсоннинг ҳайратлари ҳам каттариб боришига яна бир бора амин бўлдим.Чунки илк ўқиган пайтимдаги таассуротим беғубор туйғулар билан,яқинда ўқиб чиққандагиси эса чўнг изтироб билан суғорилган.Бир сўз билан айтганда, роман Юрак қони билан ёзилган.Романни ўқиб, дастлаб ўзимдан уялдим

Илҳом Салимов тақризи



Мартин Иден

Бу китоб жисму фиғонимдир менинг,
Бу калом жону жаҳонимдир менинг.


Юқоридаги  Григор Нарекатсига тегишли. Шунингдек, Чингиз Айтматовнинг “Асрга татигулик кун” китобига эпиграф қилиб олинган. Мен эса ҳар сафар “Мартин Иден” ни эслаганимда хаёлимдан шу байт ўтади. Ҳар бир китобхоннинг адабиётга олиб кирган бир китоби, ҳар одамнинг яшашни бошлатган бир воқеаси бўлади. Қолган умри давомида қанчалар кўп ва яхши китобларни ўқимасин, қанчалар қайғули ва шодон кунларни яшамасин, бир китоб ва бир ҳодиса энг муҳимлигича қолаверади. “Бу китоб  жисму фиғонимдир менинг…”

“Дуэл”да рақибларни руҳи билан ҳисоблашиш керак



“Дуэл” лойиҳаси кўпгина тадбирлардан фарқли ўлароқ, ўз зиммасидаги вазифани оқламоқда. Навбатдаги беллашувни очиб берган Нодира Афоқованинг ингичка шеърлари-ю, Дилором Эргашеванинг замонавий ғазаллари шеърият оламига қадам қўяётган кўпгина ёшларга дарс бўлди. Айниқса, Нодира опанинг “бепушт оғушлар...”, “бу итлар айшини сурса...” иборалари  инсониятга тутилган кўзгу каби янгради.
Кейинги жуфтлик Мажнуна билан Шоҳсанам Нишонова. Тўғриси, уларнинг шеърларида фарқ катта. Аввало, шуни айтишим керакки, бундан кейин рақибларни руҳи билан ҳисоблашиб танлаш керак. Бири тоғдан келиб, бири боғдан келиб турса, одам анча қийналади. Ва даврага чиққан рақиблар бир-бирини тўлдириб кетиши, фақат ўзини эмас томошабинни ҳам тушиниши, аудитория муҳит  билан ишлаши керак.

Миллат бойлиги



Азалдан тил миллат кўзгуси, шаъни, унинг миллий бойлиги, ҳам ўтмиш ҳам кечмишини, келажагини белгилаб бергувчи мезони ҳисобланиб келинган. Тарихдан бизга маълумким, ўз тили, ўз маданияти, ўз адабиётига эга бўлмаган, миллий тилини шакллантиролмаган, бор мероси бўлган тилдек юксак бойлигини асраб, авайлаб, йиллар давомида ривожланиб камол топишига ҳисса қўша олмаган миллат йиллар пўртаналари-ю, тарихий довонлар теграсида ё катта таназзулга учраш ва ё йўқ бўлиб кетиш хавфи остида яшаб келган. Тили баркамол бўлган, тилини турфа хатарлардан, турли хуружлардан сақлаб, авлодларига эсон-омон узатадиган халқ эса, ҳеч қачон таназзулга юз тутмаган. Гапни сирасини айтадиган бўлсак, ўлмаган! 

Азим Суюн ва Ғилон

Эслаб-эслаб...

Тушлик вақти эди. Ҳикоянавис акамиз Салим Абдураҳмон қўнғироқ қилиб қолди. Одатий салом-аликдан сўнг мақсадга кўчди. 
–    Бугун “Маҳалла” телеканали устоз билан кўрсатув қилаётган экан.
Шунга “Шогирдларингиздан интервью оламиз”, дейишибди. Вақтингиз қандай?
    2017 йилнинг январ-февраль ойлари қишлоқдан Пойтахтга иш излаб келган, айни Салим ака қўнғироқ қилган кунларда ғирт бекор эдим. “Жон” деб рози бўлдим. “Қайдасан, Дўрмон”, дея йўлга отландим. Қалбимни ажиб туйғулар қуршаб олди. Улуғ бир шоирга шогирд сифатида ёнида туриш масъулияти мени енга бошлади. Йўл-йўлакай нима ҳақида гапиришни ўйлаб бордим.

Жуда дилбар эди мен кўрган тушлар (ёднома)



Юрагимга меҳр қачон кириб келганлигини билмайман. Баҳордек кўркам, куздек ҳаловатли туйғуларнинг киприкларимга қайси он инганини-ку эслолмайман. Кўнглимдаги титроқлар қаламга кўчган, илк бор мутолаа завқидан ҳаяжонга тушган пайтларим бу мовий осмон жуда кенг, турналари сероб, замин яшил рангларга тўла эди. Бироқ унинг шеърларини ўқиб, меҳрим тушиб қолганлигига, туғишган синглимдек, биродаримдек бўлиб қолганига унча кўп бўлмади.

Кароматли кишилар


XIX аср охирларида, мамлакатимизга рус истилочиларининг босқинидан бурун, ўзимизни юртимизда яшаб ўтган улуғ уламолар ҳақида ҳикоя қиламиз.
Аввалги замонларда бир қанча азиз авлиё-у ва анбиёлар кўплаб кароматлар кўрсатиб, халқимизни лол қолдиришган. Ана шундай каромат соҳиби бўлган Шайх Эшон Бобохон бугунги ҳикоямизнинг асосий қаҳрамонидир.
Ҳозирги Термиз шаҳрида жойлашган “Мурч бобо” жомеь масжидининг бунёд этилиш тарихи кўпчиликка қизиқарли бўлса керак. Ушбу жомеь масжиднинг 1930 йилларда бунёд бўлишида ташаббус кўрсатган ҳамда жомеь масжидининг биринчи имом-хатиби Шайх Эшон Бобохон ҳақида ҳикоя қиламиз.

Қайғу аро тирик шодликлар...


Адабиёт олийгоҳининг бир талабаси сифатида дарсликка киритилган шоир ва ёзувчилардан ўзгасини танимайдиган ёки асарнинг пишиқлигини бестселлерлик меъзони билан ўлчайдиган ҳамкурс тенгқурларим борлиги шахсан мени қўрқувга солади. Бу адабиётшунос сифатида омма билан шоирлар орасида кўприк бўлолишига кўзим етмаганидан эмас, ҳеч қурса ўқитувчи бўлиб борган даргоҳидаги болакайларда худди ўзларидаги каби савиянинг шаклланишида сабаб бўлишига нисбатан қўрқув. Тўғри, бир вақтнинг ўзида ҳаммада адабий савияни шаклланириш имконсиз. Лекин, бўлар-бўлмас ёзмалар бизни тобора чалғитиб ётган бир вақтда пухта намуналарни атрофга  кенгрооқ таништириб борсак, ҳеч бўлмаса ўша муаммога зарба беришни бошлаган чиқармиз. Қуйида ана шу мақсадда ёзилган фикрлар.
  • Яндекс.Метрика